Gốm sứ imari là gì? Những điều cần biết về gốm sứ imari

Gốm sứ imari được xem là một trong những Tinh hoa văn hóa gốm sứ Nhật Bản . Và gốm sứ Imari được ưa chuộng khá nhiều tại thị trường gốm sứ Việt Nam. Imari, thủ phủ của tỉnh Saga, là nơi tọa lạc của thị trấn Arita nổi tiếng với nghề gốm lâu đời cũng như những sản phẩm gốm rất đẹp ở nơi đây. Vậy bạn có biết gì về gốm Imari hay không? Nếu chưa biết hay đang muốn tìm hiểu thì đừng bỏ lỡ bài viết sau đây tại Gốm Sứ Mộc nhé!

1/ Đôi nét về Gốm Imari

Imari là dòng đồ sứ mà vào buổi sơ kỳ rất gần gũi với những sản phẩm của lò Kakiemon. Hiểu theo nghĩa rộng hơn, thì dòng đồ Kakiemon có thể bao hàm cả dòng đồ Imari. Lịch sử tồn tại và phát triển của đồ Imari trải qua hai thời kỳ: Trong thời kỳ thứ nhất (1650 – 1720), đồ sứ Imari có phần cốt thai được làm như đồ Sometsuke (đồ sứ xanh trắng), tương tự như đồ Ch’onghwapaekcha (Thanh họa bạch từ) của vương triều Choson ở Triều Tiên, nhưng có phần trắng hơn. Tuy nhiên, so với đồ sứ Kakiemon thì cốt thai của đồ Imari kém hơn do sử dụng nguồn đất sét có chất lượng kém. Do vậy mà đồ Imari thời kỳ này không được tráng men như đồ Kakiemon; cốt thai có màu đục hơn do lẫn nhiều tạp chất. Cốt thai của đồ sứ Imari tương đồng với đồ Ko-Kutani hơn là với đồ Kakiemon.

gốm sứ imari
Mẫu gốm của Nhật Bản gốm sứ imari

2/ Đặc trưng gốm sứ Imari

Về trang trí, trong thời kỳ này, đồ Kakiemon sử dùng màu sắc để diễn tả các hình ảnh của tự nhiên như động thực vật, phong cảnh, nhân vật… thì trên đồ sứ Imari màu sắc được dùng để sao chép các loại hoa văn trang trí phổ biến trên đồ dệt để tái hiện trên đồ sứ. Các nghệ nhân của dòng Imari đã sưu tầm nhiều kiểu thức hoa văn trên đồ dệt và bố trí, sắp xếp chúng rất khéo léo lên toàn bộ bề mặt của những món đồ sứ. Những hoa văn nhỏ này được kế thừa từ những hoa văn dệt trên đồ vải. Nếu trên đồ Kakiemon có nhiều mảng cốt thai không được phủ men hay trang trí hoa văn thì trên đồ Imari hoa văn trang trí đã phủ kín toàn bộ bề mặt. Điều này được lý giải là sử dụng việc trang hoàng để che bớt phần xương sứ có phần thô và đục. 

Về mặt xã hội, điều này còn thể hiện tinh thần của thời đại và thị hiếu của người dân lúc bấy giờ luôn hướng đến những gì rực rỡ và đẹp đẽ. Đây chính là thời kỳ thịnh hành của “văn hóa thương nhân” (Merchant culture) ở Nhật Bản, nên văn hóa đã đạt tới đỉnh cao trong thời kỳ Genroku (1688 – 1703) và lan khắp lãnh thổ Nhật Bản vào thời điểm bắt đầu của thời kỳ Edo (1603 – 1868). “Văn hóa thương nhân” này chính là tiền đề dẫn đến sự ra đời của phong cách Kinran-de (phong cách thêu kim tuyến), khiến Nhật Bản đã phải tiêu tốn rất nhiều vàng cho kiểu trang trí này.

Mời các bạn đọc thêm bài viết: Nghề làm gốm đem lại những lợi ích như thế nào với xã hội?

3/ Quy trình sản xuất gốm sứ imari

Để tạo nên được sản phẩm gốm thì bước đầu tiên chính là lựa chọn nguồn nguyên liệu đầu vào. Với loại gốm sứ Imari đất lanh là loại đất sét có màu trắng, bở, có khả năng chịu lửa tốt với thành phần chủ yếu là khoáng vật kaolinit. Cao lanh là một trong những nguyên liệu quan trọng dùng để sản xuất đồ gốm sứ và những sản phẩm gốm sứ Imari thường dùng  cao lanh lấy từ khu mỏ cao lanh Izumiyama ở thị trấn Arita. 

Các nghệ nhân tại gốm sứ Imari thường dùng sức nước trong công đoạn tán vụn đá cao lanh để tiết kiệm sức. Sau khi cao lanh được làm nhuyễn, nghệ nhân sẽ cho nước vào bột cao lanh và giẫm lên hỗn hợp này hàng trăm lần để trộn chúng lại với nhau để tạo nên độ kết dính cần thiết. Màu trắng của nguyên liệu sẽ quyết định nên màu sắc thuần khiết của đồ sứ. 

Công đoạn tạo dáng cũng không hề dễ dàng và yêu cầu người thợ phải dùng đến bàn xoay. Sau khi hoàn thành tạo dáng với bàn xoay, người thợ thường sử dụng một cái bào sắt để gọt dũa cho nhẵn lớp ngoài của vật. Sau đó, dựa vào âm thanh phát ra khi lấy tay gõ vào đồ vật để từ đó phán đoán được sức chịu nóng của nó.

Tiếp theo, người thợ đặt khuôn mẫu vào phía trong của vật cần tạo hình. Người thợ sẽ cẩn thận dùng lòng bàn tay ấn mạnh vật cần tạo hình đều đặn từ bên ngoài để nó phù hợp với khuôn mẫu bên trong. Với những đồ gốm sứ phức tạp hơn thì thường không sử dụng đến bàn xoay. Sau khi hoàn thành, sản phẩm sẽ được tráng một lớp men để giúp bề mặt sứ sáng bóng đẹp mắt.

mẫu gốm nhật bản
Các mẫu gốm nhật bản đẹp mắt

4/ Sản phẩm hoàn chỉnh gốm sứ imari

Để sản phẩm được bền chắc hơn, người ta sẽ nung gốm sứ trong lò khoảng  40 giờ với nhiệt độ vào khoảng 1300 độ C. Khi được nung xong, sẽ đến công đoạn trang trí hoa văn. Nét vẽ  thường khá thon nhọn, mỏng manh, thay thế lớp men trắng bên ngoài đồ sứ bằng những hình ảnh, họa tiết cầu kỳ, ấn tượng. Cuối cùng là bước sơn màu lên đồ sứ. Trên mẫu thô, bàn tay khéo léo của người thợ lướt những nét cọ mềm mại, nhẹ nhàng để cho ra những mảng màu hài hòa, rực rỡ nhất. Tất cả các thao tác đều yêu cầu độ chính xác và tỉ mỉ cao của người thợ

Điều khác biệt của gốm sứ Imari so với các loại gốm sứ khác là những sản phẩm không chỉ có chất lượng tốt, hình thức đẹp mà còn rất bền, rắn chắc. Đồ gốm sứ Imari là hình ảnh tiêu biểu cho những sản phẩm gốm sứ có xuất xứ từ xứ sở mặt trời mọc và thương hiệu cũng như chất lượng của nó đã được nhiều chuyên gia  lẫn những người đam mê gốm sứ thế giới khẳng định trong nhiều thế kỉ qua.

5/ Một số câu hỏi liên quan

5.1 Gốm sứ imari có những đặc trưng gì khác biệt?

Để tạo nên được chất lượng gốm sứ Nhật Bản imari không chỉ dựa vào nguồn chất liệu đầu vào bền chắc, mà những nét hoa văn sắc nét bên trên sản phẩm đều được vẽ một cách tinh tế thu hút khách hàng.

5.2 Gốm sứ imari gồm những loại nào?

Thông thường, gốm sứ Imari được phân ra thành 2 loại chính là Sometsuke và Iro-e.

5.3 Tại sao Gốm Sứ Imari lại nổi tiếng?

Gốm Sứ Imari được sản xuất với chất lượng cao và họa tiết đẹp mắt, phong phú.

Bài viết liên quan
Đặt hàng
087.790.7790