Hướng dẫn cách làm gốm thủ công đẹp mới nhất 2023

Làm gốm thủ công là một phương pháp làm gốm truyền thống nhất của các làng nghề từ xưa  đến nay. Và khi chưa có công nghệ, máy móc phát triển hiện thì việc làm gốm thủ công là điều thiết yếu. Nghề gốm là một trong những ngành nghề truyền thống, đã xuất hiện lâu đời tại Việt Nam. Các vật dụng bằng gốm cũng vì thế mà trở nên vô cùng quen thuộc, hiện diện nhiều trong đời sống Việt Nam. Để có thể hiểu rõ hơn về quy trình làm gốm thủ công như thế nào thì hãy cùng Gốm Sứ Mộc theo dõi bài viết sau đây nhé!

1/ Quy trình làm sản phẩm gốm thủ công

1.1 Lựa chọn & xử lý đất 

Khâu đầu tiên của quy trình làm gốm chính là lựa chọn được các loại đất phù hợp và thực hiện xử lý để có được loại đất phù hợp nhất. Đất được chọn phải là đất sét hoặc đất cao lanh, được tưới no nước để có độ ẩm phù hợp. Sau đó, đất sẽ được thái mỏng thành nhiều miếng, loại bỏ đi các tạp chất bên trong và làm mềm để tạo thành loại đất có độ dẻo, mịn. 

1.2 Tạo hình 

Trong nghề làm gốm, tạo hình có lẽ chính là khâu quan trọng nhất để tạo nên những sản phẩm có độ tinh tế cao. Có tất cả 3 phương pháp tạo hình chính, cụ thể: 

Tạo hình trên bàn xoay 

Tạo hình trên bàn xoay yêu cầu phải có đất kỹ ở mức độ trung bình và có độ dẻo phù hợp. Sau đó, được nặn thành các dây dài và to như cổ tay, được người thợ ngắt ra thành từng đoạn, làm thành một khoanh trũng giữa bàn xoay và bắt đầu chuốt. Các yếu tố như kích thước, độ dày, mỏng của sản phẩm đều được quy định ở khâu này. Người làm gốm dùng bàn xoay, xoay ở tốc độ tương đối nhanh, biến khối đất sét thành một khối trụ có tâm xoay trùng với tâm xoay của bàn xoay, và khối lượng phân bổ đều. Việc này được thực hiện bằng cách dùng hai lòng bàn tay đẩy đất sét vào trong đồng thời tay cũng di chuyển lên cao dần cùng khối đất sét, thao tác này gọi là cone up. Sau đó, ta sẽ nắm bàn tay lại và ấn khối đất sét theo chiều từ trên xuống

Tạo hình bằng khuôn 

Phương pháp này sẽ tạo ra các sản phẩm gốm dựa trên khuôn sẵn, thường được dùng đối với việc sản xuất một số lượng lớn các sản phẩm như bát, đĩa, chén, đồ gia dụng… 

Nặn bằng tay 

Nặn bằng tay là phương pháp dành riêng cho những sản phẩm hoặc chi tiết có độ khó cao, cần đến sự tỉ mỉ của bàn tay người thợ, ví dụ như các loại tượng, thú hay đỉnh gốm…

làm gốm thủ công
Công đoạn tạo hình làm gốm thủ công

1.3 Trang trí 

Giá trị của nghề làm gốm không chỉ thể hiện ở các bước như chọn đất hay tạo hình, mà quá trình trang trí cho sản phẩm cũng góp phần thể hiện những đặc trưng văn hóa của người Việt. 

Có tất cả là 3 phương pháp trang trí sau đây: 

Vẽ trực tiếp trên gốm 

Với phương pháp này, nghệ nhân làm gốm sẽ sử dụng một cây bút lông sau đó vẽ trực tiếp các họa tiết và hoa văn trên gốm. Điều này yêu cầu người nghệ nhân phải có tay nghề cao và kinh nghiệm dồi dào, bởi mỗi tác phẩm trang trí đều được sánh ngang với một tác phẩm nghệ thuật.

Chuốt & khắc vạch trực tiếp 

Chuốt và khắc vạch là phương pháp trang trí được thực hiện sau khi gốm đã phơi khô và đất se cứng lại. Nghệ nhân làm gốm sẽ tiến hành sửa, cạo hoặc gọt để tạo ra những chi tiết đúng với ý mình. 

In khuôn 

Phương pháp này được dùng để tạo nên các hoa văn khắc chìm, có thể kể đến như một số sản phẩm gốm men ngọc và men hoa nâu.

1.4 Tráng men 

Sau khi sản phẩm gốc đã gần như hoàn chỉnh, nghệ nhân làm gốm có thể nung qua sau đó mới tráng men, hoặc tráng men ngay trên sản phẩm mộc đó. Kỹ thuật tráng men có rất nhiều hình thức khác nhau như phun men hay dội men, láng men.

1.5 Nung sản phẩm 

Giai đoạn cuối cùng trong quy trình nghề làm gốm chính là nung sản phẩm. Mỗi một loại gốm sẽ yêu cầu nhiệt độ và loại lò khác nhau, ví dụ gốm đất thường nung ở 600-900 độ, gốm sành nâu cao hơn từ 1100-1200 độ, gốm sành trắng từ 1200-1300 độ.

sản xuất gốm sứ
sản xuất gốm sứ – Quy trình đầy đủ nhất

2/ Các tố chất để học làm gốm

2.1 Đam mê cháy bỏng với công việc 

Để trở thành một người làm gốm chuyên nghiệp, bạn phải thật sự có đam mê với ngành nghề này. Bởi chắc chắn bạn sẽ phải thất bại rất nhiều lần, quy trình lại yêu cầu kỹ thuật và tay nghề cao. Có đam mê thì mới có đủ kiên nhẫn để học tập và theo đuổi. 

2.2 Sự sáng tạo 

Nghề làm gốm chính là ngành nghề tạo ra các sản phẩm trang trí hoặc sử dụng cho người dân. Do đó, để phát triển được, bạn phải có sự sáng tạo cao và tạo ra các sản phẩm tinh tế, bắt mắt. Nghệ nhân làm gốm giỏi là người luôn bắt kịp các xu hướng, có ý thức học hỏi và tìm tòi mỗi ngày.

2.3 Cẩn thận, tỉ mỉ trong công việc 

Từ quy trình làm gốm, bạn cũng có thể thấy được đây là ngành nghề yêu cầu sự tỉ mỉ và cẩn thận rất cao. Nếu không có sự chỉn chu, sản phẩm bạn làm ra sẽ không thể nào đạt được vẻ đẹp như bạn mong muốn.

3/ Một số làng nghề làm gốm thủ công

Làng gốm Bát Tràng: Hiện nay, Bát Tràng có đến hơn 600 cơ sở làm gốm, đa số đều là các hộ gia đình có truyền thống trong làng. Ở đây còn lưu giữ rất nhiều nét đặc trưng của nghệ thuật gốm cổ, với các dòng men xa xưa và sản phẩm thủ công 100%.

Làng gốm Chu Đậu: Chu Đậu là một trong những làng gốm có mặt sớm nhất tại Việt Nam. Nhưng đến nay, làng nghề này đã không còn nữa. Những hiện vật về làng nghề này hiện nay chỉ còn được tìm thấy ở một số bảo tàng nổi tiếng ở Việt Nam và trên cả thế giới.

Làng gốm Thanh Hà: Làng gốm Thanh Hà ở phố cổ Hội An cũng được rất nhiều du khách biết đến với nguyên liệu độc lạ, tạo nên những sản phẩm có màu sắc đỏ cam nhẹ nhàng và độ tơi xốp ấn tượng.

làng làm gốm
làng làm gốm nổi tiếng Việt Nam

4/ Một số câu hỏi thường gặp

4.1 Vai trò khi tráng men lên gốm là gì?

Vai trò của men trong: men sau khi nung sẽ có một lớp bóng như thủy tinh trên bề mặt sản phẩm, giúp chống thấm nước, tăng độ thẩm mỹ, bảo quản lớp màu vẽ và dễ vệ sinh.

4.2 Đất sét sau khi làm xong có thể tô màu Acrylic được không ?

Đất sét sau khi phơi khô (đất khô trắng) có thể dùng màu nước, màu bột hoặc màu Acrylic trang trí. Nhưng nếu mang đi nung thì những lớp màu trên sẽ không còn giữ được nữa.

Bài viết liên quan
Đặt hàng
087.790.7790