Những điều cần biết về làng nghề gốm ở tỉnh Đồng Nai

Làng nghề gốm Đồng Nai là làng nghề gốm tuy mới được hình thành từ thế kỷ XX, nhưng những sản phẩm gốm sứ Đồng Nai luôn luôn đảm bảo được chất lượng và được nhiều người tiêu dùng tin cậy. Gốm Đồng Nai ngoài kỹ thuật chế tác bắt nguồn từ gốm bản địa, còn tiếp thu kỹ thuật tạo tác từ gốm Cây Mai (Sài Gòn) và kỹ thuật làm gốm của người Hoa từ sau năm 1679, tạo nên một dòng đặc sắc với nhiều làng gốm nổi tiếng. Hôm nay hãy cùng với Gốm Sứ Mộc tìm hiểu về làng nghề gốm ở Đồng Nai như thế nào nhé!

1/ Đôi nét sơ lược

Làng gốm Đồng Nai nằm dải dài ven sông Đồng Nai. Tại đây, chia làm 2 cụm sản xuất chính. Một là khu tả ngạn sông Đồng Nai, kéo dài từ cầu An Hoà đến cầu Đồng Nai, đó là làng gốm Tân Vạn. Hai là cụm gốm của Trường Mỹ thuật thực hành Biên Hòa. Làng gốm Đồng Nai tập trung tại các phường Tân Vận, Bửu Hoà, hai xã Tân Thạnh và Hoá An. 

Với hơn 100 cơ sở sản xuất lớn nhỏ, chỉ có Công ty gốm Việt Thành là doanh nghiệp Nhà nước, số còn lại là của tư nhân. Công ty gốm Đồng Thành, hợp tác xã gốm Sông Tiền, Thái Dương và các cơ sở nhỏ vừa chuyên gia công vừa làm cơ sở vệ tinh chuyên cung cấp sản phẩm, bán sản phẩm cho các cơ sở lớn. Nhưng làng gốm phát triển cực kỳ mạnh mẽ kể từ khi Nhà nước có chính sách đổi mới, có chủ trương phát triển ngành nghề tiểu thủ công nghiệp. Hiện nay, hầu hết các sản phẩm gốm Đồng Nai đều để xuất khẩu sang các nước Đông Nam Á và Châu Âu.

làng nghề gốm đồng nai
làng nghề gốm đồng nai

2/ Người nghệ nhân làm gốm Đồng Nai

Thợ gốm ở đây có kỹ nghệ làm gốm khác với người thợ ngoài Bắc. Nếu ở ngoài Bắc, các lò gốm cổ có hàng vài thế kỷ chuyên làm đồ sành (đồ gốm nặng lửa) thì gốm Đồng Nai và Sông Bé là nơi cư trú của nhiều người dân tứ xứ, có người ngoài Bắc dạt vào, có người Hoa, người Khơ Me lui tới… vì thế, thẩm mỹ đa dạng, đã được thể hiện chính trên các sản phẩm gốm.

Có thể thấy ngoài những kỹ thuật năng khiếu mà người thợ làm nghề gốm cần có thì họ cũng cần phải có cho mình một trái tim yêu nghề. Bởi thế mới có thể tự tay làm ra được những sản phẩm gốm chất lượng, thổi hồn vào đó những giá trị văn hóa, những công sức mà người nghệ nhân đã bỏ ra.

3/ Nguyên liệu làm gốm Đồng Nai

Nguyên liệu để sản xuất ra gốm là đất sét trắng có nhiều ở Bình Phước (Sông Bé) được đem làm nhão hay hoá lỏng, sau đó được in lên khuôn (đất nhão) hay rót vào khuôn (đất lỏng). Khuôn làm bằng thạch cao do có tính hút nước tốt nên sau khi in hay đổ khuôn, đem phơi nắng mẫu gốm sẽ rắn trở lại. Khi tháo khuôn ra sẽ có bán thành phẩm. Bán thành phẩm này được tiếp tục đem phơi nắng cho đến khi khô ráo mới đem tiện bỏ hết các phần thừa, sau đó đem trau chuốt lại cho láng mà theo cách gọi trong làng nghề là “SU”. Tiếp theo, các nghệ nhân hoạ, khắc các hoa văn, hình ảnh lên bán thành phẩm rồi đem chấm men trước khi đem nung.

Mời các bạn đọc bài viết: Quy trình làm gốm Lái Thiêu – Những điều cần biết

sản phẩm gốm đồng nai
Các mẫu sản phẩm gốm đồng nai

4/ Quy trình làm gốm

Sau khi đã chọn cho mình được nguồn nguyên liệu đầu vào chất lượng, người thợ làm nghề sẽ tiến hành tạo nên khối hình sản phẩm tùy thuộc vào từng mẫu mã yêu cầu. Việc tạo hình có thể được làm thủ công, xoay trên bàn xoay gốm hoặc có thể lựa chọn làm theo khung để gia tăng năng suất. 

Sau khi đã tạo được khung xương cho sản phẩm, để có thể đánh giá được hoa tay người nghệ nhân bạn có thể nhìn vào hoa văn trên nét vẽ sản phẩm gốm. Người nghệ nhân có thể vẽ bằng tay hoặc trang trí theo cách công nghiệp cho ra đời những mẫu mã gốm đa dạng.

Chấm men cũng là khâu quan trọng, phải cho quen và đều tay, nếu không, khi nung sản phẩm sẽ bị méo mó, biến dạng. Chất liệu men cũng quan trọng chẳng kém. Gặp phải men xấu sẽ bị ảnh hưởng đến tính mỹ thuật của sản phẩm. Men gốm là một hợp chất gồm các oxit kim loại (để tạo màu sắc) trộn với cát được xay nhuyễn, mịn và bột đá trắng, đá vôi, đất sét, nước keo. Kỹ thuật pha chế men gần như một “bí mật công nghiệp” vì chính khâu này sẽ quyết định màu sắc trên sản phẩm. Các cơ sở sản xuất gốm mỹ nghệ hơn thua nhau không những về mẫu mã mà còn về nước men nữa. chính vì vậy mà mỗi cơ sở đều giữ bí mật của riêng mình về kỹ thuật pha chế men gốm.

Nhìn hình dáng của gốm Đồng Nai, sông Bé nhận thấy ngay sự khác biệt với gốm Bát Tràng, Thổ Hà. Ngay màu men ở đây là những màu gốc: xanh, đỏ, tím, vàng… nên đồ gốm rực rỡ, khác vẻ đẹp màu men xanh lam, xanh ngọc, men rạn… có vẻ đẹp thâm trầm của gốm cổ truyền ngoài Bắc. Men gốm Đồng Nai, sông Bé sớm dùng men hóa chất, không dùng men đá như gốm Thổ Hà, Bát Tràng. Gốm Đồng Nai, Sông Bé có đặc trưng chung là thường dùng men trắng, trang trí hoạ tiết rực rỡ, có một số mẫu mã gốm dùng men xanh làm nền, thường dùng cho các sản phẩm gốm trổ thủng như: đôn, thống, voi sứ…

Đến khi nung cũng là khâu quan trọng vì nó quyết định sự thành bại của cơ sở. Hiện tại, các cơ sở sản xuất gốm ở Biên Hoà đều nung gốm dưới dạng thủ công, nhiên liệu chính là củi. Thợ nung phải là người dạn dày kinh nghiệm, tuy họ chỉ xác định được nhiệt độ bằng mắt nhưng rất chính xác, biết điều tiết nhiệt độ một cách thích hợp.

5/ Một số câu hỏi thường gặp

5.1 Nguyên liệu làm gốm Đồng Nai là gì?

Nguyên liệu để sản xuất ra gốm là đất sét trắng có nhiều ở Bình Phước (Sông Bé) được đem làm nhão hay hoá lỏng, sau đó được in lên khuôn (đất nhão) hay rót vào khuôn (đất lỏng).

5.2 Đặc trưng gốm Đồng Nai là gì?

Gốm Đồng Nai, Sông Bé có đặc trưng chung là thường dùng men trắng, trang trí hoạ tiết rực rỡ, có một số mẫu mã gốm dùng men xanh làm nền, thường dùng cho các sản phẩm gốm trổ thủng như: đôn, thống, voi sứ…

5.3 Làng nghề gốm Đồng Nai nằm ở đâu?

Làng nghề gốm Đồng Nai nằm ở huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai, nổi tiếng với các sản phẩm gốm sứ nội địa và thủ công mỹ nghệ.

 

Bài viết liên quan
Đặt hàng
087.790.7790