Những điều cần biết về làng nghề gốm Phước Tích

Làng nghề gốm Phước Tích là địa điểm làng nghề gốm truyền thống tiếp theo mà Gốm Sứ Mộc muốn giới thiệu đến bạn đọc. Nếu bạn là người có niềm đam mê với gốm, tìm hiểu về gốm, lịch sử về truyền thống gốm Việt Nam thì hãy tìm hiểu về những làng nghề gốm truyền thống tại Việt Nam. Làng cổ Phước Tích được thành lập năm 1470 dưới thời Hồng Đức. Vì làng không có ruộng, dân làng lấy nghề làm gốm là chính để mưu sinh. Chính vua Gia Long đặt tên cho làng là Phước Tích. Hôm nay hãy cùng với Gốm Sứ Mộc tìm hiểu những thông tin về làng nghề gốm này nhé!

1/ Lịch sử làng gốm

Làng Phước Tích (xã Phong Hòa, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế) được thành lập vào khoảng thế kỉ XV. Gia phả họ Hoàng – dòng họ khai canh ở Phước Tích chép: “Đến đời Lê Thánh Tôn, niên hiệu Hồng Đức thứ nhất và thứ hai (1470 – 1471), ngày thủy tổ họ Hoàng lúc bấy giờ là Hoàng Minh Hùng, tục gọi là Nồi, nguyên người làng Cẩm Quyết, tỉnh Nghệ An, thân chinh đánh đuổi quân Chiêm Thành, sau chiến thắng trở về ngài đi xem xét đến nguồn Ô Lâu, bao chiến địa phận từ. Khe Trăn, Khe Trái đến xứ Cồn Dương, sau khi xem bói, đoán biết được được chỗ đất tươi tốt, ngài liền chiêu tập nhân dân thành lập làng”.

Cùng với việc lập làng, những lưu dân phía Bắc vào đây mang theo nghề gốm và qua thời gian đã làm nên tên tuổi hàng gốm Phước Tích. Cả làng có 12 lò suốt ngày đêm đỏ lửa nung gốm. Hàng ra lò được vận chuyển bằng thuyền từ bến sông Ô Lâu đưa đi bán ở các tỉnh lân cận như Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Ngãi và xa hơn nữa…

làng nghề gốm phước tích
làng nghề gốm phước tích

2/ Sản phẩm gốm Phước Tích

Được biết đây là nơi sản xuất những chiếc om nấu cơm cho vua ngày xưa (Om Phước Tích ngon cơm hoàng đế / Sen Hà Trì quý thế Phú Xuân). Sản phẩm gốm Phước Tích hiện vẫn được nhiều người già trong làng lưu lại như trách, chậu, om, niêu, âm, tộ, cối tiêu, bình vôi, chum, ghè… Nhiều vật dụng trong hoàng cung triều Nguyễn hiện còn được lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật cung đình Huế có gốc gác từ làng gốm Phước Tích.

Gốm Phước Tích được làm từ đất sét và nung theo phương pháp truyền thống. Các sản phẩm gốm Phước Tích nổi tiếng khắp nơi, không chỉ bởi độ bền mà còn đặc biệt bởi không có cái nào giống cái nào, có màu sắc khác nhau. Các sản phẩm sau khi nung mặc dù không tráng men nhưng vẫn có lớp men nổi bên ngoài, không bị thẩm thấu. Ở thời kỳ hưng thịnh, gốm làng Phước Tích được đem đi buôn bán khắp các tỉnh miền Trung. Bờ sông Ô Lâu có đến 12 bến nước tượng trưng cho 12 con giáp. Cả làng có hơn 10 lò gốm đỏ lửa suốt ngày đêm đem lại sự giàu có và tiếng tăm qua bao thế hệ.

Cũng cần nói thêm rằng những sản phẩm gốm Phước Tích cổ truyền không bao giờ tráng men, chỉ làm từ đất sét nung lên mà thành. Không như chiếc nồi bằng đồng cạnh bên khi ta sử dụng để nấu thức ăn sẽ hình thành độc tố, riêng nồi bằng đất nung khi nấu lên đặc biệt nếu cơm cháy khi đó cơm cháy sẽ là một vị thuốc tốt cho cơ thể, do vậy nên sản phẩm gốm nơi đây được các đời vua sử dụng là vì thế.

3/ Mẫu mã gốm sứ Phước Tích

Sản phẩm truyền thống “độc Phước Tích” có lu (chum), ghè, tháp, thống, om (niêu), bùng binh (ống tiết kiệm), tu huýt (còi) và ông táo nung chín thành sành, không có thấm nước. Những sản phẩm trên được chở bán từ Nghệ An vào đến Nam Bộ. Các sản phẩm gốm không tráng men như lọ hoa… cũng đã được bán sang Nhật Bản và được sử dụng trân trọng trong các buổi tiệc trà của Nhật. Đặc biệt sản phẩm gốm Phước Tích còn dùng để tiến vua, nổi tiếng nhất là những chiếc “om ngự” để nấu cơm cho vua ăn.

Từ khi hình thành, do chiến tranh loạn lạc nên làng gốm bị gián đoạn nhiều lần. Đến sau năm 1975, gốm Phước Tích bắt đầu đỏ lửa trở lại sau thời gian dài ngừng hoạt động. Năm 1986 thì gốm Phước Tích lại đóng cửa. Sau đó, nghề gốm hoạt động trở lại đến khoảng năm 1989 thì bắt đầu xuống dốc. Năm 1995, lò gốm cuối cùng trong làng cũng “tắt lửa”. Ngày nay, làng Phước Tích được đưa vào hoạt động du lịch, một số lò gốm hoạt động trở lại để phục vụ khách tham quan. Sản phẩm gốm ngày càng cải tiến về mẫu mã và chất lượng bởi những nghệ nhân và một số người trẻ với ước muốn làm sống dậy nghề gốm nổi tiếng ở làng.

làng gốm cổ phước tích
làng gốm cổ phước tích

4/ Một số câu hỏi thường gặp

4.1 Làng gốm Phước Tích nằm ở đâu?

Làng Phước Tích thuộc xã Phong Hòa, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên-Huế

4.2 Quy trình làm gốm đặc trưng gốm Phước Tích khác gì so với các làng nghề khác?

Quy trình làm gốm nói chung sẽ qua một quy trình chung nhất định. Tuy nhiên để tạo nên sự khác biệt thì các làng nghề luôn tạo một công thức riêng cho mình. Với gốm Phước Tích, những sản phẩm gốm Phước Tích cổ truyền không bao giờ tráng men, chỉ làm từ đất sét nung lên mà thành.

Bài viết liên quan
Đặt hàng
087.790.7790