Những điều cần biết về làng nghề gốm sứ ở Quảng Ninh

Làng nghề gốm sứ ở Quảng Ninh nổi tiếng với những sản phẩm gốm đẹp mắt, nâng tầm giá trị cũng như làm rạng danh bản sắc văn hóa nghề làm gốm tại Việt Nam nói chung. Quả thật nhắc tới Đông Triều, trong tâm trí nhiều người nhớ tới vùng đất Đệ tứ chiến khu giàu truyền thống, không gian làng quê yên bình với hàng cau thẳng tắp, đường làng ngõ xóm và cả các làng nghề truyền thống rải rác khắp nơi. Và nổi khi đến với Đông Triều Quảng Ninh bạn sẽ bắt gặp được những con đường làm gốm đầy ấp, đây cũng là một trong những làng nghề truyền thống tại Quảng Ninh. Hôm nay hãy cùng với Gốm Sứ Mộc tìm hiểu về làng nghề làm gốm sứ ở Quảng Ninh có gì đặc biệt nhé!

1/ Giới thiệu về làng nghề gốm sứ ở Quảng Ninh

Gốm sứ Đông Triều đã hình thành cách đây gần 200 năm, so với các làng gốm khác thì làng gốm Đông Triều còn khá non trẻ và mới. Tuy vậy thời kỳ hưng thịnh nhất gốm sứ Đông Triều là vào những năm 60, 70, khi đất nước còn đang chiến tranh hai miền Bắc – Nam. Thời ấy hàng chục lò hoạt động mỗi làng, tại đây mỗi năm hàng trăm nghìn sản phẩm gốm sứ Đông Triều được sản xuất và tiêu thụ phục vụ cho kháng chiến và các vùng miền phía Bắc.

Dù không lâu đời như các làng gốm nổi tiếng như Bát Tràng, Phù Lãng… nhưng Vĩnh Hồng cũng như các làng gốm trăm tuổi khác trên địa bàn Đông Triều, vẫn giữ được hồn cốt cùng bí quyết về công thức pha chế đất, chế tác dòng gốm “nặng lửa” ở nhiệt độ cao. 

Đi qua những con đường hẹp, lát gạch, những mái ngói ngả màu, làng gốm dần hiện ra với những lò nung, bãi cao lanh, bể quấy nguyên liệu… Tới tận xưởng, dù chỉ tập trung vào chế tác gốm, nhưng người thợ vẫn rất nhiệt tình hướng dẫn khách tham gia vào các công đoạn thủ công, từ nhào đất, nặn, phơi… để họ có được những sản phẩm gốm do chính tay mình thực hiện. Sản phẩm gốm làm ra ở Đông Triều được nung trong những lò rồng nhiều khoang, giữ được nét đẹp tự nhiên và có độ bền cao. 

Và thật ngạc nhiên khi ra sau nhà, bạn có thể khám phá ra cả bãi bạt ngàn gốm vừa ra lò, đủ màu sắc, được xếp gọn hai bên đường đi, cạnh giếng nước… Cùng với không khí âm vang của xưởng gốm, tiếng quấy đất, tiếng nện đất, lách cách củi lửa, bạn có thể chọn mua cho mình món quà lưu niệm độc đáo là những con thổi tạo ra tiếng tu huýt rộn ràng trên đường làng.

2/ Sự phát triển làng gốm hiện nay

Theo thời gian, công nghệ hiện đại phát triển nghề gốm bị mai một, những làng nghề bị thu hẹp, nhiều gia đình phải phá bỏ lò gốm vì đã xuất hiện các sản phẩm từ nhựa, inox, nhôm,… Hiện nay, toàn thị xã Đông Triều còn lại 11 doanh nghiệp và hợp tác xã, 25 hộ gia đình đang sản xuất gốm sứ, cùng với đó là hơn 30 hộ kinh doanh gốm sứ mỹ nghệ. Các làng nghề tập trung chủ yếu tại các xã, phường: Yên Thọ, Xuân Sơn, Bình Dương, Vĩnh Hồng, Đức Chính.

3/ Đặc trưng riêng làm nên thương hiệu Đông Triều

Gốm Đông Triều được làm toàn bộ bằng thủ công, qua bàn tay khéo léo của các nghệ nhân trong làng gốm Đông Triều sở hữu những nét đặc trưng khác biệt so với các dòng gốm sứ khác. Đầu tiên từ nguyên liệu chính là cao lanh, đất sét được tuyển chọn, chọn lọc. Sau đó được nung ở các lò nhiệt độ cao, nên gốm sứ Đông Triều có khả năng chịu nhiệt độ cao, nước men đều và trong kèm độ bền tốt. Gốm có độ trắng mịn đều và trông rất đẹp mắt, đặc biệt không lẫn tạp chất nên rất được người tiêu dùng yêu thích. 

Những nghệ nhân tại đây lý giải vì sao lại là gốm nặng lửa, theo họ tất cả các công đoạn đều có sự quan trọng như nhau. Quy trình sản xuất gốm Đông Triều nặng lửa chủ yếu vẫn là những công đoạn thủ công, phải trực tiếp thao tác bằng đôi bàn tay khéo léo của những người thợ.

Từ nguyên liệu thô, cao lanh và đất sét những người thợ gốm Đông Triều phải trải qua nhiều công đoạn sàng lọc, loại bỏ tạp chất. 

Để từ những nguyên liệu thô thu về một loại đất mềm, mịn, dẻo. Kết cấu đúng chuẩn tạo ra một sản phẩm hoàn mỹ là đất sét sạch, đất sét còn lẫn tạp chất hay chưa được lọc kĩ thì sản phẩm ra đời sẽ không đạt. Sau khâu chuẩn bị nguyên liệu để tạo nên những hình dáng như đường cong mềm mại, người thợ dùng bàn tay khéo léo, điêu luyện của mình để vuốt gốm trên bàn xoay, hay tỉ mỉ xếp khuôn hình. Vì toàn bộ sản phẩm làm thủ công bằng tay và không có sự can thiệp của máy móc nên để tạo hình tạo mẫu hoàn chỉnh một sản phẩm gốm tốn khá nhiều thời gian. Tiếp theo đến công đoạn vẽ hình cho sản phẩm, có thể các sản phẩm có cùng một khuôn mẫu, nhưng với họa tiết, hoa văn khác nhau. Mỗi sản phẩm người thợ tài hoa lại thể hiện những nét vẽ núi non, cảnh vật, con người… khác nhau để cho ra những tác phẩm nghệ thuật từ hòn đất.

4/ Một số câu hỏi thường gặp

4.1 Gốm Sứ Đông Triều Quảng Ninh nung ở nhiệt độ bao nhiêu?

Nung sản phẩm ở nhiệt độ cao, thường với các sản phẩm gốm sứ đạt chuẩn thì nhiệt độ nung là từ 1.300 đến 1.400 độ C, từ 4 tiếng đến 5 tiếng tùy theo kích thước và hình dáng sản phẩm

4.2 Người sáng lập ra gốm Đông Triều là ai?

Làng nghề gốm Đông Triều có lịch sự còn khá trẻ. Được bắt nguồn từ ông Hoàng Bá Huy, nay được nhân rộng ra với 50 lò hoạt động thường xuyên, tập trung gần các khu vực Cầu Đất và Vĩnh Hồng, cung cấp công việc cho gần 2000 lao động.

Bài viết liên quan
Đặt hàng
087.790.7790