Những điều cần biết về làng nghề gốm Thanh Hà

Làng nghề gốm Thanh Hà hay còn được biết đến là làng nghề làm gốm ở Hội An, một trong những làng nghề làm gốm truyền thống hình thành lâu đời và tồn tại cho đến ngày hôm nay tại Việt Nam. Đặc biệt hơn hết, một trong những làng nghề truyền thống với hơn 500 năm tuổi đời tại Hội An mà bạn nhất định phải ghé qua khi đến đây chính là làng gốm Thanh Hà. Đây là một minh chứng sống động về một làng nghề thủ công truyền thống đã và đang phát triển nơi đây. Hãy cùng Gốm Sứ Mộc hiểu chi tiết hơn về làng gốm tại Hội AN như thế nào nhé!

làng nghề gốm thanh hà

1/ Giới thiệu làng nghề

Làng gốm Thanh Hà nằm bên cạnh dòng sông Thu Bồn thơ mộng cách phố cổ Hội An 30 km về phía Tây, làng gốm Thanh Hà như một chứng nhân lịch sử chứng kiến biến bao thăng trầm của lịch sử. Trong thời buổi xa xưa khi đồ gốm đất nung còn là một vật dụng phổ biến được đại đa số người dân sử dụng, từ đó người dân nối nghiệp cha ông mình gìn giữ bảo vệ và tiếp tục làm nghề gốm, đất nung cho đến tận bây giờ.

Đến tham quan làng gốm Thanh Hà, du khách có cơ hội được dạo chơi trong một không gian xanh tươi mát cổ xưa của làng quê Việt Nam yên bình với giếng nước, lũy tre làng, những con đường đất cùng những ngôi nhà nho nhỏ với hàng rào cây chỉ thấp ngang người. Ngoài ra bạn còn có thể tận mắt xem cách các người thợ thủ công tài tình tạo nên những sản phẩm đặc sắc với cách làm truyền thống xa xưa với những quy trình rất khắt khe. Những nắm đất sét vô hồn bỗng chốc hóa thành những tác phẩm tuyệt vời có hồn hơn bao giờ hết.

2/ Quy trình để làm gốm Hội An

Để làm ra sản phẩm từ khâu làm đất đến khi hoàn thiện ra lò đều đòi hỏi sự tỉ mỉ và công phu của người nghệ nhân làm gốm. Đất sét là nguyên liệu chính để làm nên các sản phẩm gốm ở Thanh Hà và phải được lấy từ huyện Điện Bàn cách Thanh Hà 15km trở về bằng đường sông. Sau khi đất sét được lấy về, người thợ tiến hành băm nhỏ đất và xới ba lần, sau đó ray lại ba lần nữa để có được hỗn hợp đất mỏng mịn.

2.1 Kỹ thuật chuốt gốm đẹp mắt và điêu luyện

Tận mắt chứng kiến kỹ thuật chuốt gốm điêu luyện của nghệ nhân làng gốm. Đất sét là nguyên liệu chính để tạo ra những sản phẩm gốm độc đáo tại đây. Đến làng gốm này bạn sẽ được chiêm ngưỡng tận mắt quá trình tạo hình gốm từ đất sét vô cùng tuyệt mỹ của những nghệ nhân tài hoa. Từ những khối đất sét thô sơ, qua bàn tay của người nghệ nhân đầy kinh nghiệm tại làng gốm Thanh Hà sẽ biến hình chúng trở thành một sản phẩm đầy tính nghệ thuật. 

Bạn sẽ được nhìn thấy từng công đoạn làm gốm từ tạo hình đất sét trên bàn xoay, vẽ trang trí, đem gốm đi hong khô và đưa vào lò nung,… Người thợ làng nghề Thanh Hà không chỉ sáng tạo, khéo léo mà họ còn cực kỳ yêu nghề khi luôn nâng niu nhẹ nhàng và gửi hồn vào từng khối đất.

2.2 Khâu tạo hình cho sản phẩm

Sản phẩm gốm sứ Thanh Hà cũng giống như nhiều làng nghề khác đều được tạo hình bằng đôi bàn tay khéo léo của các nghệ nhân trên bàn xoay. Đây cũng chính là phương pháp tạo hình cổ truyền được sử dụng tại gốm sứ Thanh Hà bao đời nay. Theo đó, các người nghệ nhân sẽ thực hiện công đoạn này bằng đôi bàn tay uyển chuyển, mềm mại của mình để vuốt và be chạch trên bàn xoay bằng hai ngón tay bên phải của mình. Đồng thời, đất gốm sẽ được vò nhuyễn và cuốn thành thoi trước khi được đưa vào bàn xoay để tạo hình.

Điều đặc biệt của sản phẩm gốm sứ tại Thanh Hà vẫn giữ cách thức sản xuất thủ công và gần như độc nhất, đó là tạo hình bằng tay hoặc bàn xoay đạp chân, không dùng khuôn.

2.3 Phơi sấy, sửa hàng mộc

Sau khi tạo hình, nên khuôn của sản phẩm thì đó sẽ được gọi là hàng mộc. Với các hàng mộc này, sau khi rời khỏi bàn xoay, chúng sẽ được mang đi phơi sấy và sau đó là chỉnh sửa. Việc phơi sấy hàng mộc phải đảm bảo rằng các sản phẩm không bị khô hay nứt nẻ cũng như không làm thay đổi hình dáng của sản phẩm. Bên cạnh đó, gốm sứ Thanh Hà còn được phơi sấy hàng mộc bằng phương pháp hong khô bằng gió và nắng của tự nhiên. Tuy nhiên hiện nay, gốm sứ Thanh Hà còn được sấy khô hàng mộc trong lò nhờ việc ứng dụng những phương pháp hiện đại hơn để giúp cho việc giảm công sức, tăng sản lượng sản xuất.

gốm thanh hà hội an
Sản phẩm gốm thanh hà hội an

2.4 Trang trí vẽ hoa văn

Một công đoạn được làm hoàn toàn bằng thủ công và khẳng định được những nét hoa tay của người thợ nghệ nhân làm gốm. Cách thức này sẽ được thực hiện đó là: nghệ nhân gốm sứ sẽ dùng bút lông và vẽ trực tiếp lên từng sản phẩm. Tuy nhiên, để tính thẩm mỹ và nghệ thuật của sản phẩm được đảm bảo, những người nghệ nhân của gốm sứ Thanh Hà sẽ sử dụng kết hợp với một số phương pháp khác như đánh chỉ, vẽ men màu hay bôi men chảy màu,….

2.5 Nung nóng sản phẩm gốm

Trong quy trình làm gốm sứ Thanh Hà, nung là công đoạn đóng vai trò đặc biệt quan trọng bởi nó mang tính chất quyết định tới chất lượng của mỗi sản phẩm được làm ra. Do vậy, đây chính là lý do vì sao trước khi đốt lò, người thợ gốm luôn thực hiện nghi thức đó là thắp 3 nén hương cầu khấn trời đất và thần lửa phù hộ cho mẻ gốm sắp ra lò. Nguyên tắc cần tuân thủ khi nung gốm tại gốm sứ Thanh Hà đó là nâng nhiệt độ lên cao dần cho đến khi lò đạt tới mức nhiệt cao nhất. Sau đó, khi gốm chính, nhiệt độ sẽ được hạ xuống từ từ mà không được hạ một cách đột ngột.

Một điều đặc biệt nữa là gốm Thanh Hà do không dùng men và bất kỳ thứ hóa chất nào, chỉ dựa vào kinh nghiệm của người làm gốm khi pha trộn đất và sử dụng nhiệt độ nên sản phẩm sau nung có nhiều sắc độ màu khác nhau như vàng đỏ, đỏ gạch, nâu, hồng, đen…

3/ Những sản phẩm đặc trưng gốm Thanh Hà

Sản phẩm gốm Thanh Hà luôn tạo nên cho mình một dấu ấn riêng biệt tạo nên nét đặc trưng nhất khi nhắc đến sản phẩm. Đất sét lấy từ sông Thu Bồn cùng đôi bàn tay khéo léo của các nghệ nhân đã cho ra những sản phẩm mang giá trị thẩm mỹ cao. Mỗi sản phẩm làm ra đều chứa đựng những tâm tư, tình cảm của các nghệ nhân làng gốm Thanh Hà.

Vào những tháng có thời tiết nắng nóng, mưa ít, làng gốm Thanh Hà lại tất bật sản xuất bởi đây là thời điểm thích hợp để tạo ra những sản phẩm bằng gốm đạt chất lượng cao. Sản phẩm có hai dòng là gốm sành nâu (đồ xanh), được nung với độ lửa cao từ 800 độ C đến hơn 1.000 độ C và dòng gốm đỏ (đồ đỏ), được nung với nhiệt độ thấp từ 300 độ C trở xuống. Những chiếc bình gốm thành phẩm sẽ được bán ra với mức giá tùy vào độ cầu kỳ, kích thước của sản phẩm.

làng làm gốm
làng làm gốm Thanh Hà

4/ Một số câu hỏi thường gặp

4.1 Sự khác biệt cách làm gốm Thanh Hà là gì?

Trải qua năm thế kỷ, đến nay gốm Thanh Hà vẫn giữ cách thức sản xuất thủ công và gần như độc nhất: tạo hình bằng bàn xoay và tay, không có khuôn, không tráng men và nung bằng lò củi truyền thống.

4.2 Các loại sản phẩm gốm Thanh Hà trên thị trường

Một số sản phẩm gốm sứ Thanh Hà phổ biến:: Ấm chén Thanh Hà, Bát đĩa,Tranh gốm sứ Thanh Hà, Đồ thờ cúng Thanh Hà Lọ hoa Đồ trang trí bằng gốm sứ

Để đáp ứng nhu cầu thị trường, ngoài dòng sản phẩm truyền thống, các xưởng gốm ở Thanh Hà còn nghiên cứu làm ra nhiều sản phẩm tượng gốm mỹ thuật nhằm phục vụ du khách cũng như nhu cầu trang trí trong xây dựng.

Bài viết liên quan
Đặt hàng
087.790.7790