Lịch sử ra đời và phát triển của nghề gốm sứ ở Việt Nam

Lịch sử nghề gốm Việt Nam đã phát triển từ lâu đời và tạo nên nhiều giá trị truyền thống của nghề gốm Việt Nam. Mỗi khi nhắc đến gốm, người ta sẽ nghĩ ngay đến những hình ảnh quen thuộc như chén gốm, bình gốm, tô… Sản phẩm gốm cũng chỉ là những món đồ gia dụng được sử dụng trong thường ngày đời thường. Trải qua những biến cố, thăng trầm cùng đất nước nhưng những tinh hoa gốm Việt vẫn còn nguyên giá trị, qua thời gian luôn đổi mới theo từng giai đoạn. Vậy truyền thống lịch sử nghề gốm Việt Nam đã trải qua những giai đoạn nào? Hãy cùng với Gốm Sứ Mộc tìm hiểu ngay sau đây nhé!

tiểu luận về làng nghề truyền thống gốm bát tràng

1/ Lịch sử nghề gốm Việt Nam

Ngược dòng thời gian về những giai đoạn của đất nước thuở sơ khai , những khoảng thời gian 6.000 -7.000 năm về trước, là lúc gốm sứ đã có mặt trên đất nước ta. Có nhiều làng nghề vẫn còn lưu giữ được và phát triển cho đến ngày nay, nhưng cũng có những làng nghề đã không còn tồn tại trên bản đồ gốm sứ Việt Nam, có những làng nghề phát triển mạnh mẽ, nhưng cũng có giai đoạn gặp khó khăn và không tìm được con đường đi của mình. Gốm sứ Minh Quang xin giới thiệu đến bạn đọc, những người muốn tìm hiểu tiến trình lịch sử gốm sứ Việt Nam qua kỹ thuật tạo tác, kiểu dáng, họa tiết trang trí, chất liệu trên một số dòng gốm sứ từ khi hình thành cho đến ngày nay.

Mời các bạn đọc thêm bài viết: Lịch sử ra đời và phát triển truyền thống làm gốm ở Việt Nam

lịch sử nghề gốm việt nam
lịch sử nghề gốm việt nam

2/ Các giai đoạn của nghề gốm

2.1 Giai đoạn thời tiền sử

Trong giai đoạn này, gốm sứ Việt Nam vẫn còn thô sơ, những sản phẩm được tạo ra chủ yếu bằng tay, với những hoa văn đơn giản, được vẽ bằng các vật nhọn hoặc các hình răng cưa… Và tạo tác sản phẩm khi vẫn còn ướt. Tất cả các sản phẩm đều được những người phụ nữ tạo nên và sản phẩm thời kỳ ấy chủ yếu sử dụng để đun nấu hoặc để đựng,… Chất liệu được dùng trong chế tạo gốm sứ thời kỳ này chủ yếu là đất pha cát hoặc tạp chất. Vậy nên, chất lượng sản phẩm cũng không được cao.

2.2 Giai đoạn đồ sắt

Gốm sứ Việt Nam trong giai đoạn này cũng vẫn khá thô sơ và chưa có gì phát triển so với giai đoạn trước. Những sản phẩm làm bằng gốm sứ vẫn chủ yếu được sử dụng trong gia đình, các sản phẩm hỗ trợ nông nghiệp, dụng cụ sinh hoạt. Giai đoạn này, gốm sứ Việt Nam được phát triển trên hầu khắp các địa phương trong cả nước.

2.3 Giai đoạn trước công nguyên

Trong giai đoạn này của đất nước chúng ta vẫn nằm trong thời kỳ xâm chiếm và đô hộ của Trung Quốc nên những sản phẩm gốm sứ Việt Nam cũng bị ảnh hưởng không nhỏ bởi văn hóa nước lớn. Một số kiểu dáng họa tiết đã được cải tiến và có sự thay đổi nhiều hơn, không còn mang dấu ấn của văn hóa Hán, thời kỳ này đã xuất hiện gạch ngói để làm nhà, trong xây dựng, những sản phẩm đã được phong phú hơn và đa dạng hơn.

2.4 Giai đoạn Lý-Trần

Gốm sứ Việt Nam giai đoạn này phát triển một cách rực rỡ, đánh dấu những bước ngoặt lớn trong chiều dài lịch sử dân tộc. Sản phẩm phong phú, mẫu mã đa dạng, cùng với chất liệu men xanh, men nâu nổi bật cùng chất men trắng ngà, màu gốm xanh ngọc còn được pha trộn tinh tế với màu vàng chanh, vàng xám nhạt hay màu vàng của rơm,… Với lớp men được tráng kín toàn bộ, hoa văn, họa tiết cũng rất đa dạng thể hiện được đời sống của người dân giai đoạn này, nhiều hình dạng như chim muông, hoa lá. Có thể nói giai đoạn này là bước phát triển nhảy vọt trong kỹ nghệ sản xuất gốm từ nguyên liệu đến chất men, trong thời kỳ này các lò nung gốm chủ yếu hình con cóc, hoặc có dạng nằm,… Đây là thời kỳ đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ của gốm sứ Việt Nam.

2.5 Giai đoạn sau thế kỷ XIV

Gốm sứ Việt Nam thời kỳ này đã kế thừa và phát huy được những thành quả của giai đoạn trước và đã hình thành một số làng nghề như Bát Tràng, Phù Lãng, Chu Đậu, Thổ Hà… đã mang đến sức sống mãnh liệt cùng với quy mô của các làng làm gốm sứ. Các sản phẩm của gốm sứ Việt Nam trong giai đoạn này rất phong phú và đa dạng về chủng loại, mẫu mã. Bên cạnh việc sản xuất cung cấp cho nhu cầu trong nước, gốm sứ Việt Nam giai đoạn này đã xuất khẩu sang nhiều quốc gia qua nhiều con đường khác nhau. Trong giai đoạn này có những loại gốm như: Gốm đắp nổi, gốm hoa lam… kết hợp với kỹ thuật nung đã được cải tiến đã mang đến những sản phẩm vô cùng tinh tế, uyển chuyển và đầy sắc sảo.

2.6 Giai đoạn từ năm 1900 đến nay

Từ đầu thế kỷ XX đến nay, gốm sứ Việt Nam đã phát triển hơn nhiều so với giai đoạn trước, các loại sản phẩm phục vụ cho đời sống hàng ngày đã có thêm những hình vẽ trang trí được tạo tác trên những bộ ấm chén, bộ bát đĩa,… Qua đây, cho chúng ta biết được rằng quá trình lịch sử gốm sứ Việt Nam đã trải qua những thăng trầm, có những làng nghề đã không còn tồn tại, nhưng có những làng vẫn duy trì được đến ngày nay đó là nhờ vào sự tâm huyết với nghề, cùng với sự tài hoa, khéo léo đến từ đôi bàn tay của các nghệ nhân đã nâng tầm sản phẩm gốm sứ Việt Nam lên một vị thế mới, ngày càng được nhiều bạn bè trong nước và quốc tế sử dụng và yêu thích.

làng làm gốm
làng làm gốm nổi tiếng Việt Nam

3/ Ý nghĩa nghề làm gốm

Nghề làm gốm nói có vẻ quá đơn giản, nhưng đây là một trong những làng nghề có nền văn hóa lâu đời để tạo ra những loại sản phẩm gốm phục vụ cho đời sống. Từ xưa, khi cuộc sống chưa phát triển thì những vật dụng đầu tiên xuất hiện chính là những sản phẩm làm gốm chứ không giống như hiện đại ngày nay. Vì vậy mà không chỉ có ý nghĩa sâu sắc mà nghề làm gốm còn là sự minh chứng của thời gian vĩnh hằng của lịch sử Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

Lịch sử làm gốm Việt Nam có bao nhiêu năm?

Trả lời: Lịch sử làm gốm Việt Nam có hơn 4.000 năm.

Những nơi nào ở Việt Nam có truyền thống làm gốm lâu đời?

Trả lời: Các địa phương có truyền thống làm gốm lâu đời ở Việt Nam bao gồm: Bát Tràng, Phù Lãng, Chu Đậu, Tân Vạn, Thanh Hà và Thổ Hà.

Trong lịch sử, làm gốm đã ảnh hưởng đến phát triển kinh tế và văn hóa của Việt Nam như thế nào?

Trả lời: Làm gốm đã đóng góp vào phát triển kinh tế và văn hóa của Việt Nam trong suốt nhiều thế kỷ. Các sản phẩm gốm sứ từ Việt Nam đã được xuất khẩu ra các nước trong khu vực và trở thành một phần không thể thiếu trong văn hoá ẩm thực và trang trí nội thất.

Bài viết liên quan
Đặt hàng
087.790.7790