Những điều cần biết về làng nghề gốm Lái Thiêu

Làng nghề gốm Lái Thiêu Bình Dương, top những làng nghề làm gốm phát triển lâu đời có tại Việt Nam, với nhiều sản phẩm gốm chất lượng nổi bật gửi đến cho khách hàng. Làng nghề Lái Thiêu đa dạng về chủng loại sản phẩm, phong phú về hình dáng, bố cục, nội dung trang trí vừa mang đậm chất hội họa vừa mang tính dân gian. Hôm nay hãy cùng Gốm Sứ Mộc đến khám phá làng nghề gốm Lái Thiêu tại Việt Nam có gì nổi bật nhé!

1/ Giới thiệu làng gốm

Từ thế kỷ thứ 18, tọa lạc tại thị xã Thuận An, tinh Bình Dương đã xuất hiện những lò gốm bản địa, nhờ nguồn đất sét dồi dào, đường bộ lẫn cảng sông đều thuận lợi, nhân lực lao động đa dạng tạo cho nghề gốm Lái Thiêu nhiều điểm mạnh để phát triển mạnh mẽ, đặc biệt giai đoạn hưng thịnh kéo dài từ những năm 1930 đến những năm 1970. 

Gốm Lái Thiêu được phân thành ba dòng sản phẩm với đặc thù rõ rệt: Gốm Quảng chuyên trang trí đình chùa và đồ đặt sân vườn, gốm Tiều (Triều Châu) dùng cho nhà bếp, gia dụng và gốm Phước Kiến có kích thước cỡ lớn, nặng. 

Dọc theo con đường làng cũ với bề rộng khoảng 4m đã vẫn còn vương mùi đất, những chiếc lu vại, nồi đất, lò đất… được bày biện rải rác dọc theo hai bên đường làng đủ kích thước tạo nên vẻ đẹp mộc mạc vốn có của gốm truyền thống Lái Thiêu. Sản phẩm gốm Lái Thiêu được tạo hình, lối vẽ theo phong cách bình dị, mộc mạc, gần gũi nhưng đa dạng về chủng loại, giá thành hợp lý trên thị trường. Từ những nét thô mộc của gốm Phước Kiến, hay điểm xù xì, ráp nhám dưới lớp tráng men của gốm Quảng cho đến những nét vẽ phóng bút tài tình của gốm Triều Châu đều tạo nên sự dân dã, thân quen tựa như lối sống của người dân Nam Bộ.

làng nghề gốm lái thiêu
làng nghề gốm lái thiêu

2/ Sự phát triển làng nghề theo hiện đại

Hiện nay tính đến năm 2022 thì dường như những lò chuyên sản xuất gốm sứ nam bộ, bộ chén bát sành xưa đã dần dần bị mai một, thậm chí có nguy cơ bị thất truyền nếu như chúng ta không có hành động gì đó để bảo vệ và cứu lấy những giá trị cổ xưa này. Vì hầu hết những lò gốm Lái Thiêu hay các lò khác tại Bình Dương đều bắt đầu dần chuyển đổi sang xu hướng làm lò Ga mà không còn làm lò củi nữa. Những đồ gốm thủ công đang dần được chuyển đổi sang những đồ gốm được sản xuất theo dây chuyền hiện đại. Để tiết kiệm nhân sự cũng như tối ưu hóa sản phẩm để tập trung vào những sản phẩm gốm có giá trị cao hơn.

3/ Quy trình làm gốm Lái Thiêu

Với phương pháp làm gốm thủ công tại Lái Thiêu thì sản phẩm làm gốm sẽ được sử dụng nung bằng các lò củi. Một hình ảnh quen thuộc của Việt Nam từ xưa đến nay. Người ta vẫn hay có câu “Nhất liệu, nhì nung, tam hình, tứ trí”, đầu tiên sản phẩm gốm đẹp phải từ nguyên liệu tốt, sạch và an toàn, tiếp đến là lửa nung phải đủ độ tạo nên độ bóng và chiều sâu của men, sau đó là đến hình dạng, phom dáng, và cuối cùng là hoa văn họa tiết trang trí trên sản phẩm. 

Để tạo ra một sản phẩm gốm phải trải qua quy trình luyện đất, tạo dáng, trang trí hoa văn, tráng men, sau cùng xếp vào lò nung…Với sự sáng tạo và đôi tay khéo léo của người thợ gốm, gốm Việt nói chung, gốm sứ Lái Thiêu nói riêng đã trở thành loại hình nghệ thuật mang tính dân gian đặc sắc.

Với quy trình làm gốm Lái Thiêu hiện đại thì ngày nay ở nhiều công đoạn đều sẽ áp dụng những mô hình máy móc công nghệ vào việc sản xuất nhằm tiết kiệm được chi phí nhân công cũng như gia tăng được năng suất sản xuất. Từ công đoạn xử lý đất cho đến việc lên khuôn, tạo hình gốm. Bước tráng men sản phẩm và nung trong các lò nung hiện đại chứ không còn là lì củi.

quy trình làm gốm lái thiêu
quy trình làm gốm lái thiêu

Một số bước cơ bản để làm gốm

Bước 1: Thấu Đất – chọn và xử lý đất

Bước đầu tiên trong quy trình làm đồ gốm là phải chọn được nguyên liệu tốt nhất là đất sét và cao lanh. Tiếp đó, đất sẽ được tinh luyện qua nhiều công đoạn để có thể lấy được đất tốt nhất để có thể làm gốm. Đất sét sau khi được khai thác thường rất rắn nên cần được qua quá trình tinh luyện, bao gồm tưới nước rồi dùng mai thái mỏng. Sau đó loại bỏ những tạp chất và dùng chân nhào thật kỹ rồi đắp thành từng đống lớn. Đất này sẽ được thái đi thái lại nhiều lần để tạo nên độ mịn, dẻo. Công đoạn đầu tiên này gọi là thấu đất.

Bước 2: Chuốt Gốm – Tạo hình gốm sứ

Có 3 phương pháp tạo hình gốm chính là: Tạo hình gốm trên bàn xoay; tạo hình gốm bằng khuôn và nặn đắp gốm bằng tay. Cũng có những sản phẩm được tạo bởi sự kết hợp của cả 3 phương pháp trên.

Bước 3: Trang trí hoa văn trên gốm

Khâu trang trí quan trọng quyết định tính thẩm mỹ cũng như giá trị trong quy trình sản xuất gốm sứ. Sau khi tạo hình và phơi khô, người nghệ nhân sẽ sử dụng bút lông để vẽ, tạo hoa văn, tăng tính nghệ thuật thẩm mỹ cho từng sản phẩm.

Bước 4: Tráng Men

Sau khâu trang trí, các sản phẩm gốm sứ sẽ được tiến hành nung sơ, tức nung lần đầu, sau đó được phủ lớp men và mang đi nung chính thức. Tùy thuộc vào từng loại, một số không qua giai đoạn nung sơ trước đó. Với sản phẩm có kích thước nhỏ thường được nhúng vào men, còn với sản phẩm có kích thước lớn hơn người ta thường sử dụng phương pháp dội hoặc phung men.

Bước 5: Nung Sản Phẩm Gốm

Thời gian nung và nhiệt độ nung cũng khác nhau tuỳ theo mỗi loại lò và mỗi dạng gốm cụ thể. Cụ thể: Gốm đất nung ở nhiệt độ từ 600 – 900 độ C, gốm sành nâu từ 1100 – 1200 độ C, gốm sành xốp từ 1200 – 1250 độ C, gốm sành trắng từ 1250-1280 độ C và đồ sứ từ 1280 – 1350 độ C. Các sản phẩm của sứ Long Phương đều được nung 2 lần ở nhiệt độ cao nhất 1380 độ C để ra được sản phẩm men trắng, nhẵn bóng đạt đến độ tinh xảo nhất.

xưởng làm gốm bình dương
xưởng làm gốm bình dương Lái Thiêu

4/ Một số câu hỏi liên quan

4.1 Nét độc đáo của gốm Lái Thiêu là gì?

Hầu như gốm Lái Thiêu những nét vẽ trang trí trên đó đều được vẽ thủ công, mộc mạc tạo sự chân thật . Vì vậy mà nhận được nhiều sự quan tâm và yêu thích của khách hàng khi mua sản phẩm gốm.

4.2 Quy trình làm gốm lái thiêu có gì đặc biệt?

Với cách làm truyền thống, gốm thành phẩm sau khi đã được vẽ trang trí sẽ được nung trong lò củi, hình ảnh quen thuộc mộc mạc của người Việt Nam. Từ đó cũng làm nên được độ chất lượng và uy tín của sản phẩm gốm Lái Thiêu.

Bài viết liên quan
Đặt hàng
087.790.7790